»

KALENDAR

19

Mar

Matica hrvatskih obrtnika, Zagreb

Druga konferencija o dobroj ekonomiji

27

Nov

Sarajevo, 27.-30.11.2014

Otvoreni Univerzitet

21

Nov

Institut za filozofiju i društvenu teoriju / Kraljice Natalije 45 / Beograd

Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta

21

Oct

Muzej Vojvodine / Dunavska 37 / Novi Sad

Pisma i poruke antifašista iz Banjičkog logora

19

Oct

Beograd, Trg republike

Oslobođenje Beograda

»
AKTUELNO
08.12.2014 | Dom omladine Beograda, Beograd
Rosa Luxemburg Stiftung
Centar za politike emancipacije vas poziva na konferenciju...




19.10.2012 | Zagreb, Radnički dom

Dva desetljeća intelektualne i političke praznine

Kritika kapitalističke restauracije i njenih socio-ekonomskih i političkih učinaka

RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine

U organizaciji Centra za radničke studije (CRS), u Zagrebu je 19. i 20. oktobra održana konferencija pod nazivom „Dva desetljeća poslije kraja socijalizma“ uz podršku fondacije Rosa Luxemburg Stiftung. Tokom dva dana intenzivnih predavanja i diskusija analiziran je proces tranzicije i kapitalističke restauracije, koja je na prostorima država bivših zamalja članica SFRJ usledila nakon konačnog pada socijalizma kao državnog projekta, sa težnjom da se dođe do određenih zaključaka o situaciji u kojoj se pomenuta društva nalaze.

Kraj socijalističkih režima na ovim prostorima označio je definitivnu restauraciju kapitalističkih odnosa proizvodnje. Procesi svojinske transformacije, u vidu privatizacije društvene i državne svojine, i uspostavljanje tržišta kao dominantnog mehanizma regulacije društvene proizvodnje, bili su omogućeni nametanjem ideološke hegemonije nacionalističkog i (neo)liberalnog diskursa koji su tranziciju predstavili kao neminovnost. Evrointegracije su u celom regionu shvaćene kao „civilizacijski napredak“ i konačni korak ka društvu blagostanja. Ipak, ovi procesi su doveli do zaustavljanja proizvodnje, deindustrijalizacije, socijalne polarizacije i porasta zaduženosti, što je ova društva pozicioniralo na periferiju kako evropskih, tako i svetskih centara kapitalističke moći.

Nametanje neoliberalne ideološke hegemonije značilo je i intelektualno brisanje marksizma, kao sistematične kritike kapitalističkih odnosa proizvodnje. Kako to na svojoj internet prezentaciji (www.radnickistudiji.org) odlično zapažaju članovi i članice CRS-a, upravo u trenutku kada je bio najpotrebniji, marksizam je bio „temeljito ušutkan i ideološki ‘neutraliziran’“. Ovo je zatvorilo „konceptualni prostor za bilo kakav pokušaj radikalne problematizacije društvenog značaja transformativnih procesa i tako ujedno suzilo i prostor za razvoj alternativnih projekata“, što je, uz radikalno slabljenje radničkog pokreta, onemogućilo izgradnju artikulisane leve pozicije „dostojne tog imena“. Upravo zato, popunjavanje ove intelektualne i političke praznine predstavlja osnovni zadatak novonastajuće levice.

CRS je istakao veliku ambiciju da kroz svoj rad doprinese upravo popunjavanju te praznine, putem afirmacije i diseminacije marksističke kritike kapitalističkih odnosa, a u cilju teorijskog i političkog jačanja oslabljenog radničkog pokreta u regiji. Ovaj cilj nameravaju da ostvare produbljivanjem komunikacije i saradnje istraživača, političkih edukatora, intelektualaca i aktivista iz šire regije posvećenih istom projektu, kao i organizacijom konferencija, seminara, kružoka i izdavanjem publikacija.

Stoga su 19. i 20. oktobra ove godine u Radničkom domu u Zagrebu organizovali konferenciju pod nazivom “Dva desetljeća poslije kraja socijalizma”. Tokom dva dana i šest panela, jedanaest izlagača iz Hrvatske, Slovenije, Austrije i Nemačke predstavilo je istraživanja koja su se, pre svega, bavila ekonomskom integracijom post-jugoslovenskih država u evropski i svetski kapitalizam, u uslovima nove međunarodne podele rada nastale nakon propasti realsocijalizma, kao i prirodom promena režima reprodukcije radne snage u tom geo-ekonomskom i regionalnom kontekstu.

Konferencija je otvorena predavanjem Vladimira Cvijanovića pod nazivom Trajektorija režima akumulacije u Hrvatskoj i potencijal ostvarivanja zajedničkog (commons). U njemu je primenom analitičkog aparata teorije regulacije sagledan režim akumulacije u Hrvatskoj, kao i promene kroz koje je prošao od perioda samoupravnog socijalizma do danas.Takođe, istaknut je i potencijal zajedničkih dobara za prevazilaženje ograničenja dominantnog društveno-ekonomskog sistema. Na ovo izlaganje nadovezao se Mislav Žitko predavanjem naslovljenim Lociranje periferije u kasnom kapitalizmu. Kroz analizu tranzicione ekonomije nakon 2000. godine, ukazano je na potrebu reartikulacije i ponovnog promišljanja pojma periferija, u svetlu rastuće moći finansijskog sektora i usložnjavanja finansijskih odnosa, koji novu periferuju čine sve zavisnijom od razvoja jezgra.

Heiko Bolldorf je održao predavanje pod nazivom Socijalna moć sindikata u Hrvatskoj, u kome je izložio razloge slabog uticaja koji sindikati imaju na socijalni i politički razvoj. Iako procenat sindikalno organizovanih radnika nije mali, on pre svega obuhvata zaposlene u javnom sektoru. Visoka nezaposlenost, kao i sve veći broj onih koji rade na određeno vreme, onemogućavaju bolju sindikalizaciju radnika. Primož Krašovec se u predavanju Nekoliko dilema u vezi suprostavljanja mjerama štednje u Sloveniji osvrnuo na ulogu koju su sindikati u Sloveniji imali u suprotstavljanju merama štednje, kao i na njihovu saradnji sa vaninstitucionalnom levicom. Glavna teza koja je izneta jeste da klasični oblici klasne borbe (kao što je sindikalno organizovanje), uprkos svojim manjkavostima, ostaju značajni za levicu.

Završno predavanje prvog dana konferencije ujedno je bilo i jedino keynote izlaganje, koje je održao Joachim Becker na temu Razvojni modeli, kriza i istočna Evropa. Kroz upotrebu regulacione teorije analizirana je kapitalistička transformacija i formiranje modela zavisnog razvoja u Istočnoj Evropi od 1990-ih godina. Specifičan model koji je usvojen u većini post-jugoslovenskih zemalja, zasnovan na zavisnoj finansijalizaciji koju karakteriše visoka zaduženost u stranoj valuti, usled ekstremne zavisnosti od priliva kapitala pokazao se kao posebno osetljiv na krizu.

Drugi dan konferencije otvoren je predavanjima dvojice slovenačkih autora. Marko Kržan je održao predavanje na temu Kriza i društvena struktura u Sloveniji. Po njegovom mišljenju, slovenačko društvo prolazi kroz skup promena koje će dodatno doprineti perifernom statusu njegove ekonomije: krupna proizvodnja ustupa mesto sitnoj; povećava se dezintegracija radničke klase; završava se privatizacija javnih preduzeća; finansijski sektor se prepušta stranom kapitalu. Nakon toga, predavanje pod nazivom Od post-socijalističke tranzicije do europske integracije – slučaj neoliberalne restauracije u Sloveniji održao je Sašo Furlan. On je ukazao na značaj koji je organizovana klasna borba, u vidu radničkih štrajkova početkom 1990-ih godina, imala za odbacivanje „šok terapije“ i usvajanje gradualnog modela tranzicije. Ipak, ovo nije uspelo da na duže staze spreči radikalniju transformaciju slovenačke ekonomije pod pritiskom neoliberalne političke agende, postavljenu kao nužan uslov za pristupanje Slovenije EU i evrozoni.

Anej Korsika je umesto predavanje najavljenog pod nazivom Kako nas bauk 1968 i dalje proganja, pokušao da, na jednom višem nivou apstrakcije, pokaže kako neoliberalizam, kao politička reakcija na krizu, ne predstavlja nikakav novum u istoriji kapitalizma, već logičnu posledicu razvoja njegove unutrašnje dinamike. Usledilo je odlično predavanje Domagoja Mihaljevića, Sablasna tišina tvorničkih sirena: političke i ekonomske implikacije procesa deindustrijalizacije, u kome je ukazano na kontinuitet deindustrijalizacije od 1980-ih godina do danas, kao i na povezanost ovog procesa sa integrisanjem jugoslovenske privrede, a kasnije i post-jugoslovenskih ekonomija, u globalne kapitalističke tokove. Izlazak iz trenutne ekonomske krize se može tražiti samo u donošenju nove ekonomske strategije koja bi osnažila privrednu nezavisnost, oslanjajući se na revitalizaciju poljoprivredne i industrijske proizvodnje, kao i na ponovno međusobno blisko povezivanje balkanskih država, pre svega u ekonomskom smislu.

Lilijana Burcar je u svom predavanju Poslije socijalizma 'samo demokratski mrak prevladava': nametanje kapitalizma i prisilni povratak uloge domaćice ukazala na koji se način restauracija kapitalizma u postsocijalističkim društvima oslanja na re-patrijarhalizaciju. Razgradnja socijalne države i masovno smanjenje socio-ekonomskih prava gura žene nazad u izolaciju njihovih domova, gde one postaju neplaćene, ekonomski zavisne ili poluzavisne, reproduktivne radnice, i percipiraju se kao sekundarni donositelji prihoda i velika rezervna armija rada ograničena uglavnom na neformalni sektor. Poslednje predavanje na konferenciji, pod nazivom Egalitarni ciljevi i raskidanje sa (političkom) ekonomijom: vrijednosti, razmjenske i uporabne, održao je Toni Prug. On je ukazao na to da se politička ekonomija, ekonomika, ali i njihove kritike (kao što je marksistička) bave proučavanjem kapitalističkog  načina proizvodnje iz ugla interesa kapitala. I sam Kapital je napisan iz ove perspektive, a ne iz ugla interesa rada. Stoga, njihova teoretska aparatura, po Prugovom mišljenju, nije adekvatna za analiziranje egalitarnih pozicija, koje su antagonističke kapitalu, pa je neophodno razviti koncepte koji će moći da se sa pozicije interesa rada adekvatno suprotstave analizama postavljenim u korist kapitala.

Kroz održana predavanja, kao i diskusije koje su ih pratile, pokriven je širok spektar aspekata i problema sa kojima se suočavaju društva na post-jugoslovenskom prostoru. Kao glavni zaključak se može izneti uverenje da levicu u nastajanju u prvom koraku očekuje rad na ideološkom prevladavanju neoliberalne hegemonije, kao preduslov za efektivno suprotstavljanje opisanim procesima. Konferencije, kao što je bila ova u organizaciji Centra za radničke studije, predstavljaju dobar početak razvoja „potencijalno kontra-hegemonijske nove post-jugoslavenske teorijske ljevice, kritične spram kapitalističke restauracije i njezinih socio-ekonomskih i političkih učinaka“.

Tekst: CPE, Beograd

Fotografije: Sana Perić



GALERIJA

RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine
RLS - SEE / Dva desetljeća intelektualne i političke praznine

* kliknite na fotografiju da je zumirate
< > na tastaturi za levo-desno


'